تفاوت ذخیره با اندوخته چیست؟
ذخیره نوعی بدهی است که زمان تسویه یا مبلغ آن نامشخص است و باید درصورت وجود معیارهای زیر شناسایی شود:
الف. واحد تجاری تعهد فعلی در نتیجه ی رویداد های گذشته داشته باشد.
ب. خروج منافع اقتصادی برای تسویه تعهد محتمل باشد.
ج. مبلغ تعهد بگونه ای قابل اتکا قابل بر اورد باشد.
اکثر ذخیره ها در آخر دوره ایجاد می شوند (زیرا طبق مفروضات حسابداری تعهدی، هزینه های هر دوره باید در همان دوره ثبت شوند) و برای دو مورد بکار می روند:
الف. هزینه های احتمالی، مانند کاهش ارزش دارایی ها، مطالبات مشکوک الوصول، هزینه های معوقه و …
ب. بدهیهای احتمالی و برآوردی، مانند ذخیره ی مزایای پایان خدمت، مالیات و …
ولی اندوخته، بخشی از حقوق صاحبان سهام است و جزو سرمایه تحصیل شده به حساب می آید و نوعی محدودیت در تقسیم سود می باشد. اندوخته به دو نوع تقسیم می شود:
الف. اندوخته قانونی و اندوخته طرح توسه (به میزان ۳% از سود قابل تخصیص در شرکت های تعاونی)
ب. اندوخته اختیاری (که خود دارای شاخه های متفاوتی است)
اندوخته قانونی ۵% سود خالص است (در صورتیکه شرکت سود ده باشد و در صورت زیان لازم نیست) و تا زمانی که میزان اندوخته به ۱۰% سرمایه ی اصلی برسد، اجباری است و اضافه بر آن را قانون به اختیار شرکت نهاده.
۲٫ آیا به حساب بردن اندوخته، جمع حقوق صاحبان سهام را تغییر می دهد؟
خیر. چون اندوخته ها هم جزئی از حقوق صاحبان سهام است.
۳٫ کدام یک از اندوخته ها قابل برداشت می باشد و ثبت مربوطه چگونه است؟
البته اطلاق واژه ی برداشت نادرست می باشد، زیرا اندوخته، پول نقد نیست که برداشت شود. طبق ماده ی ۱۵۸ و ۲۴۰ قانون تجارت، انتقال اندوخته ی قانونی به سرمایه ممنوع است؛ اما اگر به موجب مصوبه ی مجمع عمومی، محدودیت در تقسیم سود برداشته شود و یا افزایش سرمایه از محل اندوخته رخ دهد، انتقال سایر اندوخته ها و نیز عواید حاصل از اضافه ی ارزش سهام جدید به سرمایه ی شرکت و تقسیم آن ها بین سهامداران مجاز اعلام گردیده است (مشروط بر آن که در تصمیم مجمع عمومی صریحا قید شود که مبالغ مورد نظر از کدام یک از اندوخته ها باید برداشت و تقسیم گردد).
ثبت آن هم به طور خلاصه به صورت زیر است:
اندوخته مورد نظر (بد)
سود انباشته و یا افزایش سرمایه ی در جریان (سهام عادی) (بس)
البته افزایش سرمایه در شرکتهای تعاونی مشمول قوانین خاص شرکتهای تعاونی است.