مالیات

مالیات

عبارت است از قسمتی از درآمد یا ثروت افراد که به منظور بخشی از هزینه های عمومی و حفظ منافع اجتماعی و اقتصادی و سیاسی کشور که بموجب قانون بوسیله دولت وصول می شود.

مالیات

به عبارت دیگر برای دوام جامعه و ارائه خدمات اجتماعی توسط دولت هر یک از افراد جامعه با توجه به توان پرداخت خود مکلفند بهای قسمتی از این خدمات را به عنوان مالیات به دولت بپردازند.

امروزه در کلی ترین تعریف مالیات که یک نوع هزینه اجتماعی بشمار می رود افراد جامعه به تناسب استفاده از آن هزینه اجتماعی باید تقبل پرداخت آنرا نمایند.

هر نظام مالیاتی از پایه ها و نرخ های مالیاتی و قانون های اجرایی آن که معافیت ها را نیز دربر دارد تشکیل می گردد.

نخستین کارشناخت پایه ها یا منابع اصلی که مالیات برآنها تعلق می گیرد عبارتند از:

درآمد، مصرف، ثروت

 

یکی از کمبودهایی که در نظام مالیاتی ایران دیده می شود عدم استفاده درست از این پایه ها و نرخ ها می باشد.

برای تعیین نرخ ها و پایه های مالیاتی دو اصل زیر مطرح است:

الف) اصل گرفتن مالیات بر پایه فایده (چه منفعتی بر ما دارد)

ب) اصل اخذ مالیات بر پایه پرداخت (یعنی دولت نرخ هایی را تعیین نماید که همه توانایی پرداخت داشته باشند)

بر اساس اصل (الف) پایه و نرخ های مالیاتی به گونه ای تهیه می شود که افراد یا گروههایی که از کالا و خدمات دولتی بهره مند می شوند به مقدار بهره مندی باید در تأمین هزینه های تولیدی مشارکت نماید.

براساس اصل (ب) یعنی طبق توانایی قدرت پرداخت افراد جامعه می توان در تأمین هزینه های تولیدی اجتماعی استفاده کرد.

نظام مالیات ایران

الف) مالیات مستقیم                                        ب) مالیات غیر مستقیم

 

هدف اصلی از وصول مالیات چیست؟

هر دولتی برای اداره جامعه نیازمند امکانات مالی است؛ تا بتواند وظایفی را که از جانب مردم به عهده گرفته  و به نحو مطلوبی انجام دهد از عمده ترین آنها:

• حفظ استقلام و تمامیت کشور از طریق تأمین وسایل و تجهیزات رفاهی و اداره نیروهای نظامی و انتظامی
• ایجاد و توسعه راههای ارتباطی و وسایل حمل و نقل
• تأمین بهداشت آب و برق و مخابرات و وسایل ارتباط جمعی برای عموم
• تأمین آموزش در همه سطوح
• تأمین قوه قضائیه برای حل و فسخ دعوی و استقرار امنیت اجتماعی
• تأمین زیر ساختهای اقتصادی و صنایع مادر برای ایجاد زمینه های تولید و اشتغال
• تأمین خود کفایی در علوم و فنون

اشخاص مشمول مالیات

– طبق ماده یک قانون مالیاتهای مستقیم:

الف) کلیه مالکین اعم از اشخاص حقوقی و حقیقی نسبت به اموال یا املاک خود واقع در ایران

ب) هر شخص حقیقی «ایرانی» مقیم ایران نسبت به کلیه درآمد هایی که در ایران و یا خارج از ایران تحصیل می نمایند.

ج) هر شخص حقیقی «ایرانی» مقیم خارج ایران نسبت به کلیه درآمد هایی که در ایران و تحصیل می نمایند.

د) هر شخص حقیقی «ایرانی» نسبت به کلیه درآمد هایی که در ایران و یا خارج از ایران تحصیل می نمایند.

ح) هر شخص غیر ایرانی اعم از حقیقی یا حقوقی نسبت به کلیه درآمد هایی که در ایران تحصیل می نمایند و همچنین نسبت به درآمدهایی که بابت واگذاری امتیازات یا سایر حقوق خود و یا دادن تعلیمات و کمک های فنی و یا واگذاری فیلم های سینمایی از ایران تحصیل   می کند.

طبق ماده دو قانون مالیاتهای مستقیم:

الف) وزارتخانه ها و موسسات دولتی

ب) دستگاههایی که بودجه آنها بوسیله دولت تأمین می شود.

ج) شهرداری ها

 

طبق قانون محاسبات عمومی (ق.م.ع) کشور: عناوین وزارتخانه ها و موسسات دولتی و شرکتهای دولتی بشرح زیر تعریف می شود:

طبق ماده۲ (ق.م.ع): وزارتخانه واحد سازمانی است که به موجب قانون به این عنوان شناخته شده یا شود.

طبق ماده ۳ (ق.م.ع): موسسه دولتی واحد سازمانی مشخصی است که بمنظور قانون ایجاد و زیر نظر یکی از قوای سگانه اداره می شود و عنوان وزارتخانه ندارد.

قانون ۴ (ق.م.ع): شرکت دولتی واحد سازمانی مشخصی است با اجازه قانون بصورت شرکت ایجاد شود و یا به حکم قانون یا دادگاه صالح مصادره شده و یا ملی شدن و بعنوان شرکت دولتی شناخته شده باشد و بیش از ۵۰% سرمایه آن متعلق به دولت باشد. هر یک از شرکتهای تجاری که از طریق سرمایه گذاری شرکتهای دولتی ایجاد شود مادامیکه بیش از ۵۰%  سهام آن متعلق به دولت است شرکت دولتی تلقی می شود.

طبق ماده ۵ (ق.م.ع): موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی از نظر این قانون واحدهای سازمانی مشخصی هستند که با اجازه قانون به منظور انجام وظایف و خدماتی که جنبه عمومی دارد تشکیل بشود یا شده است.

تعریف سال مالیاتی

طبق ماده ۱۵۵ قانون مالیاتهای مستقیم سال مالیاتی عبارت است از:

یک سال شمسی که از اول فروردین ماه هر سال شروع می شود و به آخر اسفند ماه همان سال ختم می شود لیکن در مورد افراد حقوقی مشمول مالیات که سال مالی آنها به موجب اساسنامه با سال مالیاتی آنها تطبیق می کند درآمد سال مالی آنها به جای سال مالیاتی مبنای تشخیص مالیات قرار می گیرد و موعد تسلیم اظهار نامه آنها و ترازنامه و حساب سود و زیان و      سر رسید پرداخت آنها ۴ ماه شمسی پس از سال مالی می باشد.

مالیاتهای تفکیکی

مالیاتهایی هستند که پرداخت کننده های وجوه طبق قانون مالیاتی مستقیم مکلف به کسر کردن و پرداخت آن مالیاتها در موعد قانونی تعیین شده باشد.

طبق ماده ۵۲: درآمد شخص حقیقی یا حقوقی ناشی از واگذاری حقوق خود به املاک در ایران پس از کسر معافیت های مقرر در این قانون مشمول مالیات بر درآمد املاک می باشد.

 

طبق ماده ۵۳: درآمد مشمول مالیات املاکی که به اجاره واگذار می گردد عبارت است از کل الاجاره اعم از نقدی و غیر نقدی پس از کسر ۲۵% بابت هزینه ها و استهلاک و تعهدات مالک نسبت به مورد اجاره

 

مثال:

آقای باقری صاحب یک باب منزل مسکونی می باشد که طی قراردادی به آقای جعفری ساختمان خود را به اجاره می دهد؛ که از قرار هر ماه ۱۰۰،۰۰۰ تومان درآمد کسب کند مطلوبست :

درآمد مشمول مالیات آقای باقری را در سال ۸۶ محاسبه کند؟

 

نکته: «برای محاسبه و سادگی حل مسئله مربوط به مالیات بر درآمد املاک ما استفاده می کنیم از ۷۵% درآمد کسر شده»

کل درآمد آقای باقری                            ۱۲۰۰۰۰۰= ۱۲ ×۱۰۰۰۰۰

درآمد مشمول مالیات                                      ۹۰۰۰۰۰= ۷۵% × ۱۲۰۰۰۰۰

 

تبصره ۵ ماده ۵۳ «جزء درآمد غیر نقدی»: ساختمانهایی که تازه بنا می شوند که طبق قرار داد از طریق مستأجر به نفع موجر ایجاد می شود؛ براساس ارزش روز تحویل بنا به موجر تقویم و ۵۰% آن جزء درآمد مشمول مالیات اجاره سال تحویل محسوب می شود.

مثال:

آقای علیزاده از آغاز سال ۸۶ کارگاه خود را به اجاره واگذار کرده است؛ طبق توافق طرفین برای ایجاد یک اتاق برای کارهای اداری که به متراژ ۵۰ متر مربع از طرف مستأجر بنا شود؛ اگر قرار باشد مستأجر هر ماه ۱۵۰۰۰۰ تومان اجاره دهد و ارزش معاملاتی بنای ایجاد شده هر متر ۵۰۰۰۰ تومان برآورد شود

مطلوبست:

مالیات مربوط به درآمد اجاره املاک آقای علیزاده را در سال ۸۶ محاسبه کنید؟

 

کل اجاره درآمد املاک                                                ۱۸۰۰۰۰۰= ۱۲ × ۱۵۰۰۰۰

درآمد مشمول مالیات                                           ۱۳۵۰۰۰۰= ۷۵% × ۱۸۰۰۰۰۰

ارزش بنای احداث شده                                              ۲۵۰۰۰۰۰= ۵۰۰۰۰ × ۵۰

درآمد غیر نقدی مشمول مالیات                              ۱۲۵۰۰۰۰= ۵۰%  × ۲۵۰۰۰۰۰

کل درآمد مشمول مالیات                              ۲۶۰۰۰۰۰= ۱۲۵۰۰۰۰ × ۱۳۵۰۰۰۰

تبصره ۶ ماده ۵۳: هزینه هایی که به موجب قانون و قرارداد به عهده مالک از طرف مستأجر انجام می شود و همچنین مخارجی که به موجب قرارداد انجام آن از طرف مستأجر تقبل شده است در صورتی که عرفاً بعهده مالک باشد به بهای روز انجام هزینه تقویم و به عنوان مال الاجاره غیر نقدی به جمع اجاره بهای سال انجام هزینه می شود.

 

مثال:

آقای سلیمی پور ساختمان خود را به یک شرکت اداری از قراری هر ماه ۳۰۰۰۰۰۰ ریال داده است؛ در قرارداد توافق شده است که کل ایزوگام بنای اداره داده شده تعویض که هزینه آن ۱۰۰۰۰۰۰ ریال برآورد شده که بعهده مستأجر گردیده است.

مطلوبست:

محاسبه درآمد مشمول مالیات سالانه آقای سلیمی پور

 

 

کل اجاره نقدی سالانه                                              ۳۶۰۰۰۰۰۰= ۱۲ × ۳۰۰۰۰۰۰

مجموع درآمدهای نقدی و غیر نقدی             ۳۷۰۰۰۰۰۰= ۱۰۰۰۰۰۰ + ۳۶۰۰۰۰۰۰

درآمد مشمول مالیات                                      ۲۷۷۵۰۰۰۰= ۷۵% × ۳۷۰۰۰۰۰۰

 

معافیتهای مالیاتی درآمد اجاره املاک

تبصره ۱ ماده ۵۳: محل سکونت پدر یا مادر یا همسر یا اجداد و همچنین محل سکونت افراد تحت تکفل مالک اصلی اجاری تلقی نمی شود

تبصره ۱۱ ماه ۵۳: مالکان مجتمع های مسکونی دارای بیش از ۳ واحد استیجاری که با رعایت الگوی مصرف مسکن بنا به اعلام وزارت مسکن و شهر سازی ساخته شده یا می شوند در طول مدت اجاره از ۱۰۰%‌ مالیات بر اجاره املاک معاف می باشند در غیر این صورت درآمد هر شخص ناشی از اجاره واحد یا واحدهای در تهران تا مجموع ۱۵۰ متر مربع زیر بنای مفید و در سایر نقاط تا مجموع ۲۰۰ متر مربع زیر بنای مفید از مالیات بر درآمد املاک معاف می شوند.

مثال:

شرکت ساختمانی آلفا در طول سال ۸۶ تعداد ۱۱ واحد از مجتمع مسکونی خود را در اثر خلاف الگوی مصرف مسکن املاکی توسط وزارت مسکن و شهرسازی بجنورد احداث نموده و به مدت یکسال از قرارداد ماهانه هر واحد ۹۰۰۰۰۰ ریال به اجاره واگذار نمود؛‌ اگر زیر بنای مفید هر واحد مسکونی ۹۰ متر مربع باشد؛

مطلوبست: محاسبه درآمد اجاره مشمول مالیات شرکت آلفا

 

کل زیر بنای مفید                                                                   ۹۹۰= ۹۰ × ۱۱

۱۱۸۸۰۰۰۰۰= ۱۱ × ۱۲ × ۹۰۰۰۰۰

درآمد هر متر مربع در این واحدها                     ۱۲۰۰۰۰= ۹۹۰ ÷ ۱۱۸۸۰۰۰۰۰

۲۴۰۰۰۰۰۰= ۱۲۰۰۰۰ × ۲۰۰

خالص اجاره بهای دریافتی                      ۹۴۸۰۰۰۰۰= ۲۴۰۰۰۰۰۰ – ۱۱۸۸۰۰۰۰۰

درآمد مشمول مالیات                                    ۷۱۱۰۰۰۰۰= ۷۵% × ۹۴۸۰۰۰۰۰

 

 

مثال:

آقای کریمی مالک یک دستگاه ساختمان ۴ طبقه می باشد که وضعیت این طبقات به شرح زیر است:

طبقه اول: از ابتدای سال ۸۶ تا پایان سال در اختیار پدر و مادرش بوده.

طبقه دوم: از ابتدای سال ۸۶ خودش و فرزندانش در آن ساکن بوده اند.

طبقه سوم: از تاریخ ۱۴/۴/۸۶ با اجاره ماهانه ۳۰۰۰۰۰ ریال در اختیار مستأجر قرار گرفته است؛ ضمناً با اجاره مالک مبادرت به تغییراتی در بنا کرده است که بابت این تغییرات مبلغ ۱۰۰۰۰۰۰ ریال هزینه کرده است.

طبقه چهارم: از تاریخ ۱/۵/۸۶ با پرداخت مبلغ ۱۰۰۰۰۰۰۰۰ ریال ودیعه و بدون پرداخت اجاره تا پایان سال ۸۶ به شخص دیگری اجاره داده شده است ضمنا، با هزینه مستأجر مبادرت به نقاشی ساختمان تا هزینه ۶۰۰۰۰۰۰ ریال در این طبقه گردیده است

با توجه به توضیحات مذکور به ارزش اجاره هر ۱۰۰۰۰۰ ریال ئدیعه در ماه مبلغ ۳۰۰۰۰ هزار ریال خرج شود.

مطلوبست:

محاسبه درآمد مشمول مالیات آقای کریمی در سال ۸۶

(ضمناً بنای احداثی در تهران می باشد).

 

طبقه اول و دوم طبق تبصره ۱ ماده ۵۳: پدر و مادر و محل سکونت برای افراد خانواده مشمول مالیات نمی باشد.

 

طبقه سوم: تبصره ۵ ماده ۵۳: چون مستأجر مبادرت به تغییرات در بنا شده ۵۰% مبلغ تغییرات جزء درآمد مشمول مالیات می شود

۲۵۵۰۰۰۰۰= ۵/۸ × ۳۰۰۰۰۰۰

درآمد نقدی مشمول مالیات بنا                                   ۵۰۰۰۰۰= ۵۰% × ۱۰۰۰۰۰۰۰۰

کل اجاره دریافتی از این طبقه ها                     ۳۰۵۰۰۰۰۰= ۵۰۰۰۰۰۰ + ۲۵۵۰۰۰۰۰

 

طبقه چهارم

۳۰۰۰۰۰۰= ۳۰ × (۱۰۰۰۰۰۰ ÷ ۱۰۰۰۰۰۰۰۰)

۲۴۰۰۰۰۰۰= ۸ × ۳۰۰۰۰۰۰

تبصره ۶ ماده ۵۳:

۳۰۰۰۰۰۰۰= ۶۰۰۰۰۰۰ + ۲۴۰۰۰۰۰۰

درآمد اجاره دریافتی از مستأجرها                 ۶۰۵۰۰۰۰۰= ۳۰۰۰۰۰۰۰ + ۳۰۵۰۰۰۰۰

درآمد مشمول مالیات                                            ۴۵۳۷۵۰۰۰= ۷۵% ×۶۰۵۰۰۰۰۰

 

نرخ مالیات بر درآمد اجاره املاک

با استناد به مفاد قانون مالیاتهای مستقیم موضوع اصلاحیه مورخه ۲۷/۱۱/۱۳۸۰ نرخ محاسبه مالیات بر درآمد اجاره املاک متعلق به اشخاص حقیقی بر اساس نرخهای مالیات مقرر در ماده ۱۳۱ و نرخ مالیات بر درآمد اجاره املاک اشخا ص حقوقی براساس مفاد ماده ۱۰۶ و نرخ مقرر در ماده ۱۰۵ قانون مذکور انجام خواهد گرفت.

طبق ماده ۱۳۱ نرخ مالیات برآورد اشخاص حقیقی به استثنای مواردی که طبق مقررات این قانون دارای نرخ جداگانه ای می باشد که بد ین شرح است:

 

	تا میزان	درآمد مشمول مالیات سالانه نسبت به مازاد مالیات	نرخ مالیات	مالیات جمع شونده
الف	۳۰۰۰۰۰۰۰	۰	۱۵%	۴۵۰۰۰۰۰
ب	۷۰۰۰۰۰۰۰	۴۰۰۰۰۰۰۰	۲۰%	۱۸۵۰۰۰۰۰
ج	۲۵۰۰۰۰۰۰۰	۱۵۰۰۰۰۰۰۰	۲۵%	۵۶۰۰۰۰۰۰
د	۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰	۷۵۰۰۰۰۰۰۰	۳۰%	۲۸۱۰۰۰۰۰۰
هـ	بیش از ۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰	۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰	۳۵%	۲۸۱۰۰۰۰۰۰

 

با توجه به مثال قبلی

مطلوبست: محاسبه مالیات سال ۸۶

۴۵۰۰۰۰۰ = ۱۵% × ۳۰۰۰۰۰۰۰

+                                           ۴۵۳۷۵۰۰۰

کل مالیات سال ۸۶ آقای کریمی       = ۲۰% ×  ۱۵۳۷۵

 

ماده ۵۹: نقل و انتقال قطعی املاک به مأخذ ارزش معاملاتی و به نرخ ۵% و همچنین انتقال حق واگذاری محل به مأخذ وجوه دریافتی مالک یا صاحب حق و به نرخ ۲% در تاریخ انتقال از طرف مالکان مشمول مالیات می باشند.

تبصره ۱: چنانچه برای مورد معامله ارزش معاملات تعیین نشده باشد. ارزش معاملاتی نزدیکترین محل مشابه مبنای محاسبه مالیات خواهد بود.

تبصره ۲: حق واگذاری محل از نظر این قانون عبارت است از : حق کسب یا پیشه یا حق تصرف محل یا حقوق ناشی از موقعیت تجاری محل.

 

مثال:

آقای حسینی حق واگذاری یک واحد تجاری متعلق به خود ش را که ارزش مالیاتی آن ۵۰۰۰۰۰۰۰ ریال است با دریافت مبلغ ۶۰۰۰۰۰۰۰ ریال واگذار می نماید.

مطلوبست :

محاسبه مالیات حق واگذاری ؟

۱۲۰۰۰۰۰۰۰= ۲% × ۶۰۰۰۰۰۰۰

 

نحوه محاسبه مالیات بساز و بفروش املاک:

اشخاصی که در امر ساخت و فروش املاک اشتغال دارند هنگام نقل و انتقال قطعی املاک علاوه بر پرداخت مالیات موضوع ماده ۵۹ این قانون مالیات به نرخ ۱۰% مالیات را نیز باید پرداخت بنمایند.

ماده ۷۷: اولین نقل و انتقال قطعی ساختمانهای نو ساز اعم از مسکونی و غیر مسکونی که بیش از ۲ سال از تاریخ صدور گواهی پایان کار آنها نگذشته باشد. علاوه بر مالیات نقل و انتقال قطعی موضوع ماده ۵۹ این قانون مشمول مالیات مقطوع به نرخ ۱۰% و به ارزش معاملاتی اعیانی قابل انتقال خواهند شد.

اشخاص حقیقی و یا حقوقی مشمول مالیات دیگری از بابت درآمد حاصل از ساخت و ساز فروش موضوع این ماده نخواهد بود.

مثال:

آقای علیزاده واحد مسکونی خود را در تاریخ ۵/۶/۸۵ به مبلغ ۸۰۰۰۰۰۰۰۰ میلیون ریال بفروش رسانید. اگر ارزش معاملاتی اعیانی ملک مذکور به مبلغ ۴۰۰۰۰۰۰۰۰ ریال تعیین شود و درحالتهای زیر مالیات بر نقل و انتقال قطعی ملک مذکور را محاسبه نمائید.

الف) اگر تارخ اخذ گواهی پایان کار ملک مذکور ۸/۹/۸۴ باشد.

ب) اگر تارخ اخذ گواهی پایان کار ملک مذکور۵/۴/۸۰  باشد.

 

۲۰۰۰۰۰۰۰= ۵% × ۴۰۰۰۰۰۰۰۰ (الف

۴۰۰۰۰۰۰۰= ۱۰% × ۴۰۰۰۰۰۰۰۰

مالیات و نقل و انتقال قطعی برابر است با ۶۰۰۰۰۰۰۰= ۲۰۰۰۰۰۰۰ + ۴۰۰۰۰۰۰۰

۲۰۰۰۰۰۰۰= ۵% × ۴۰۰۰۰۰۰۰۰ (ب

چنانچه ملک مورد نظر بیش از یک فقره مالک داشته باشد در محاسبه درآمد اجاره املاک پس از کسر ۲۵% ‌بابت هزینه ها و استعلامات و تعهد ابتدا درآمد اجاره به نسبت مالکیت هر کدام از مالکین مشخص شده پس براساس سهم هر یک از آنان مالیات مربوطه محاسبه و کسر خواهد شد.

 

مثال:

شرکت سهامی آلفا یک ساختمان اداری را از قرار اجاره ماهانه ۸۰۰۰۰۰۰ ریال اجاره نموده است. مالکیت ساختمان مذکور متعلق به ۲ نفر و به نسبت ۲ دانگ متعلق به آقای سلیمی و ۴ دانگ آن سهم آقای علیزاده می باشد.

مطلوبست:

الف) محاسبه درآمد اجاره هر یک از مالکین و مالیات متعلق به آنها

درآمد طرف                                                     ۹۶۰۰۰۰۰۰۰= ۱۲ ×x 80000000

درآمد اجاره                                                    ۷۲۰۰۰۰۰۰۰= ۷۵% × ۸۰۰۰۰۰۰۰

درآمد مشمول مالیات                                              ۴۸۰۰۰۰۰۰= ۶/۴ × ۷۲۰۰۰۰۰۰

۲۴۰۰۰۰۰۰= ۶/۲ × ۷۲۰۰۰۰۰۰

مالیات آقای سلیمی                                                ۳۶۰۰۰۰۰= ۱۵% × ۲۴۰۰۰۰۰۰

مالیات آقای علیزاده                                               ۴۵۰۰۰۰۰= ۱۵% × ۳۰۰۰۰۰۰۰

۳۶۰۰۰۰۰= ۲۰% × ۱۸۰۰۰۰۰۰

مالیات کل درآمد اجاره ملک        ۱۱۷۰۰۰۰۰= ۳۶۰۰۰۰۰ + ۳۶۰۰۰۰۰ +    ۴۵۰۰۰۰۰

 

مالیات بر درآمد کشاورزی

ماده ۸۱: درآمد حاصل از کلیه فعالیتهای کشاورزی، دام پروری، دامداری، پرورش ماهی،‌زنبور عسل،‌صیادی،‌ماهی گیری، نوغان کاری، احیاء مراتع و جنگلها، باغات، اشجار، از هر قبیل از نخلیات از پرداخت مالیات معاف می باشند.

مالیات بر درآمد حقوقی

ماده۸۲: درآمدی که شخص حقیقی در خدمت شخص دیگری اعم از حقیقی یا حقوقی در قبال تسلیم نیروی کار خود بابت اشتغال در ایران بر حسب مد ت یا کار انجام شده بطور نقد یا غیر نقد تهسیل مینماید مشمول مالیات بر درآمد حقوق است.

تبصره: درآمد حقوقی که در مدت ماموریت خارج از کشور (از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران و با اشخاص مقیم ایران) از منابع ایرانی فاقد شخص می شود. مشمول مالیات بر درآمد حقوق می باشد.

به استناد ماده ۳۵ قانون کار مزد: عبارت است از؛ وجوه نقد یا غیر نقدی و یا مجموع آنها  که در قبال انجام کار به کارگر پرداخت می شود.

حقوق و مزایای مستمر نقدی

مزایایی هستند که بطور مستمر و نقداً هر ماه به حقوق، حقوق بگیران پرداخت میشود. مثل: حقوق ثابت،‌مزایای شغلی، حق سرپرستی،‌حق اولاد،‌حق مسکن، ایاب و ذهاب و فوق العاده بدی آب و هوا، فوق العاده محیط کار و غیره.

 

حقوق مزایای مستمر غیر نقدی

مزایای که به طور مستمر ولی بصورت غیر نقدی به کارکنان و حقوق بگیران تعلق بگیرد. مانند: استفاده از مسکن با اثا ثیه، استفاده از مسکن بدون اثاثیه، استفاده از اتومبیل با راننده و استفاده از اتومبیل بدون راننده، خوار و بار و بن کارکنان

مزایای غیر مستمر: مزایای غیر مستمر طبق قوانین کار به کارکنانی تعلق می گیرد که به دو دسته تقسیم می شوند.

 الف- مزایای غیر مستمر نقدی: مزایایی که بطور غیر مستقیم نقداً به کارکنان پرداخت میشود. مثل: اضافه کار، هدیه سفر، پاداش انجام کار، عیدی، پاداش آخر سال.

ب- مزایای غیر مستمر غیر نقدی: مزایایی که به صورت غیر نقدی و غیر مستمر به کارکنان تعلق می گیرد. مثل: اهدای لباس کار و یا در اختیارقراردادن آن

ماده ۸۳: درآمد غیر نقدی مشمول مالیات حقوق به شرح زیر تقویم و محاسبه میشود.

الف- مسکن با اثاثیه:معادل ۲۲۵% حقوق و مزایای مستمر نقدی( به استثنای مزایای نقدی معاف موضوع ماده ۹۱ ) این قانون هر ماه پس از وضع وجوهی که از این بابت از حقوق کارمند کسب میشود.

استفاده از مسکن بدون اثاثیه: معادل ۲۰% حقوق مزایای مستمر نقدی

ب- اتومبیل اختصاصی با راننده: معادل ۱۰% و بدون راننده معادل ۵% حقوق و مزایای مستمر نقدی به استثنای مزایای نقدی معاف موضوع ماده ۹۱ این قانون هر ماه پس از کسر وجوهی که از این بابت از حقوق کارکنان کسر می شود.

ج- سایر مزایای غیر نقدی: مثل بن، معادل قیمت تمام شده برای پرداخت کننده حقوق.

کسورات  – ۲۵% × حقوق و مزایای مستمر نقدی =  درآمد غیر نقدی مشمول مالیات مسکن با اثاثیه

             کسورات –  ۲۰% × حقوق و مزایای مستمر نقدی = مسکن بدون اثاثیه

               کسورات – ۱۰% × حقوق و مزایای مستمر نقدی = اتومبیل با راننده

             کسورات – ۵% × حقوق و مزایای مستمر نقدی = اتومبیل بدون راننده

 

معافیت های مالیاتی درآمد حقوقی

 

طبق ماده ۸۴ تا میزان ۰۰۰/۲۷۰/۲ ریال برابر حداقل حقوق مبنای جدول حقوق موضوع ماده ۱ قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت درآمد سالانه مشمول مالیات حقوق بگیران از جمله کارمندان مشمول قانون کار از یک یا چند منبع از پرداخت مالیات معاف می باشد.

تاریخ اجرا	ضریب حقوق	معافیت سالانه حقوق	معافیت ماهانه حقوق
اول ۸۴	۳۸۰	۰۰۰/۸۰۰/۲۲= ۳۸۰ * ۴۰۰ * ۱۵۰	۰۰۰/۹۰۰/۱
سال ۸۵	۴۳۲	۰۰۰/۹۲۰/۲۵ = ۴۳۲ *۴۰۰ *۱۵۰	۰۰۰/۱۶۰/۲
سال ۸۶	۴۵۴	۰۰۰/۲۴۰/۲۷ = ۴۵۴ * ۴۰۰ * ۱۵۰	۰۰۰/۲۷۰/۲

 

طبق ماده ۹۱ درآمدهای حقوقی به شرح زیر از پرداخت مالیات معاف هستند.

 

۱) روئسا و اعضای مأموریتهای سیاسی- خارجی در ایران و رئیسها و اعضای              هیئت های نمایندگی فوق العاده دولت های خارجی نسبت به درآمد حقوق دریافتی از دولت مطبوع خود به شرط معادله متقابل و همچنین رئیسها و اعضای هیئت های نمایندگی سازمان ملل متحد و مؤسسات تخصصی آن در ایران نسبت به درآمد حقوق دریافتی از سازمان و مؤسسات مذبور در صورتیکه تابعیت جمهوری اسلامی ایران نباشد.

۲) رئیسها و اعضای مأموریت های کنسولی خارجی در ایران و همچنین کارمندان مؤسسات فرهنگی دولت های خارج نسبت به درآمد حقوق دریافتی از دولت مطبوع خود به شرط معامله متقابل

۳) کارشناسان خارجی که با موافقت دولت ایران از محل کمک های بلاعوض فنی و اقتصادی، علمی و فرهنگی، دولت های خارجی و یا مؤسسات بین المللی که به ایران آورده می شوند نسبت به حقوق دریافتی آنان از دولت های مذکور و یا مؤسسات بین المللی مذکور

۴) کارمندان محلی سفارتخانه ها و نمایندگی های دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج نسبت به درآمد حقوق دریافتی از دولت ایران در صورتیکه تابعیت ایران نباشد به شرط معامله متقابل

۵) حقوق بازنشستگی و وظیفه و مستمری و پایان خدمت و بازخرید خدمت و وظیفه یا مستمری پرداختی به وراث و حق سنوات و حقوق ایام مرخصی استفاده نشده که در موقع بازنشستگی یا از پا افتادگی به حقوق بگیر تعلق می گیرد.

۶) هزینه سفر و فوق العاده مافوق مربوط به شغل

۷) مسکن واگذاری در محل کارگاه یا کارخانه جهت استفاده کارگران و خانه های سازمانی ارزان قیمت در خارج از محل کارگاه یا کارخانه که مورد استفاده قرار بگیرد.

۸) وجوه حاصل از بیمه بابت جبران خسارت بدنی و یا معالجه و امثال آن

۹) عیدی سالانه و یا پاداش آخر سال جمعاً معادل  میزان معافیت مالیاتی موضوع ماده ۸۴ این قانون

۱۰) خانه های سازمانی که با اجازه قانونی یا به موجب آیین نامه های خاص در اختیار ماموران کشوری گذاشته می شوند.

۱۱) وجوهی که کارفرما بابت هزینه معالجه کارکنان خود یا افراد تحت پوشش آنها مستقیماً یا به وسیله حقوق بگیر به پزشک یا بیماران به استناد و مدارک مثبته پرداخت کند.

۱۲) مزایای غیر نقدی پرداختی به کارکنان حداکثر معادل  معافیت موضوع ماده ۸۴ این قانون

۱۳) درآمد حقوق پرسنل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران اعم از نظامی و انتظامی مشمولان قانون استخدامی وزارت اطلاعات و جانبازان اسلامی و جنگ تحمیلی و آزادگان

ماده ۸۵: طبق ماده ۸۵ نرخ مالیات به درآمد حقوق در مورد کارکنان مشمول قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مورخه ۱۳/۶/۷۰ پس از کسر معافیت های مقرر در این قانون به نرخ مقطوع ۱۰% و در مورد سایر حقوق بگیران نیز پس از کسب معافیت های مقرر در این قانون تا مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۴۲ ریال سالانه ( ۰۰۰/۵۰۰/۳ ماهیانه به نرخ ۱۰% و نسبت به مازاد آن به نرخ های مقرر در ماده ۱۳۱ این قانون خواهد بود ).

نکته:

در حال حاضر درآمد حقوق کارمندان دولت تا سقف ۰۰۰/۲۴۰/۲۷ ریال معاف از مالیات و نسبت به مازاد آن به نرخ ثابت ۱۰%

نکته:

در محاسبه مالیات بر درآمد حقوق بر اساس قسمت اول ماده ۸۵ کسب مالیات بر درآمد حقوق کلیه حقوق بگیران مشمول قانون کار تا مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۴۲ ریال درآمد مشمول سالانه با نرخ ۱۰% تکلیف شده است.  و این مبلغ فقط در محاسبه مالیات حقوق جایگزین ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ ریال مربوط به بند (الف) ماده ۱۳۱ بوده و مازاد بر ۰۰۰/۰۰۰/۴۲ تا ۰۰۰/۰۰۰/۱۰۰ به نرخ ۲۰% و اضافه بر آن طبق ماده ۱۳۱ محاسبه خواهد شد.

مثال:

حقوق و مزایای فردی در سال ۸۶ فروردین ماه شامل حقوق پایه ۰۰۰/۰۰۰/۴ ریال،            فوق العاده شغل ۰۰۰/۰۰۰/۲ ریال، حق جذب ۰۰۰/۰۰۰/۱ ، حق اولاد ۰۰۰/۴۰۰ ، حق تعهد  ۰۰۰/۶۰۰ هزینه سفر و مأموریت ۰۰۰/۰۰۰/۱ ریال

الف) با فرض اینکه شخص در شرکت دولتی استخدام شده باشد. درآمد مشمول مالیات و مالیات آن را محاسبه نمائید.

ب) با فرض در شرکتهای خصوصی

 

نکته: با توجه به بند ۶ ماده ۹۱ هزینه سفر و مأموریت مشمول مالیات نمی باشد.

۰۰۰ /۰۰۰/۸ = ۰۰۰/۶۰۰ + ۰۰۰/۴۰۰ + ۰۰۰/۰۰۰/۱ + ۰۰۰/۰۰۰/۲ + ۰۰۰/۰۰۰/۴ (الف

درآمد سالیانه       ۰۰۰/۰۰۰/۹۶ = ۱۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۸

درآمد مشمول مالیات سالانه     ۰۰۰/۷۶۰/۶۸ = ۰۰۰/۲۴۰/۲۷ – ۰۰۰/۰۰۰/۹۶= ماده ۸۴

مالیات سالانه خود                                             ۰۰۰/۸۷۶/۶ = ۱۰% × ۰۰/۷۶۰/۶۸

۰۰۰ /۰۰۰/۶۸= ۰۰۰/۶۰۰ + ۰۰۰/۴۰۰ +۰۰۰/۰۰۰/۱+ ۰۰۰/۰۰۰/۲ +۰۰۰/۰۰۰/۴ (ب

درآمد سالیانه                                                     ۰۰۰/۰۰۰/۹۶ = ۱۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۸

درآمد مشمول مالیات سالانه                    ۰۰۰/۷۶۰/۶۸ = ۰۰/۲۴۰/۲۷ – ۰۰۰/۰۰۰/۹۶

مالیات سالیانه بر فرد                                         ۰۰۰/۸۷۶/۶ = ۱۰% × ۰۰/۷۶۰/۶۸

 

۰۰۰/۲۰۰/۴ = ۱۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۴۲

۰۰۰/۳۵۲/۵ = ۲۰% × ۰۰۰/۷۶۰/۲۶

مالیات سالیانه                                                 ۰۰۰/۵۵۲/۹

مالیات ماهیانه                                                          ۷۹۶۰۰۰= ۱۲ ÷ ۰۰۰/۵۵۲/۹

 

نحوه محاسبه اضافه کاری به کارکنان

الف) بخش دولتی: در شرکتهای دولتی مبلغ اضافه کاری با توجه به حالتهای زیر مورد محاسبه قرار می گیرد.

۱- بر مبنای  حقوق          ۲ – بر مبنای حقوق         ۳- بر مبنای حقوق

۴- بر مبنای حقوق

با توجه بر مبناهای بالا حقوق مبنا را بصورت یکی از حالات بالا با توجه به شرکت مورد نظر که یکی از حالات بالا را مبنای محاسبه اضافه کاری برای خود می داند تقسیم کرده تا مبلغ یک ساعت اضافه کاری مشخص شود. سپس مبلغ به دست آمده را در تعداد ساعت اضافه کاری شخص ضرب نموده تا مبلغ اضافه کاری حقوق مشخص شود.

 

مثال:

با توجه به اطلاعات مثال قبل و مبنای اضافه کاری حقوق و با تعداد ساعت ۵۰ ساعت اضافه کاری در فروردین ماه مبلغ اضافه کاری شخص را محاسبه نمایید.

مبلغ هر ساعت اضافه کاری

اضافه کاری فروردین ماه                       ۰۰۰/۲۵۰/۱ = ۵۰ × ۰۰۰/۲۵

 

 

 

نحوه محاسبه مالیات اضافه کاری شرکتهای دولتی

 

اضافه کاری شرکتهای دولتی فقط شامل ۱۰% مالیات خواهد شد.

مثال:

با توجه به مثال قبل مالیات اضافه کاری ۰۰۰/۲۵۰/۱ ریال خواهد شد.

۰۰۰/۱۲۵ = ۱۰% × ۰۰۰/۲۵۰/۱

۰۰۰/ ۵۷۳ =

کل مالیات برحقوق و اضافه کاری فروردین ماه ۰۰۰/۰۰۰/۶۹۸ = ۰۰۰/۱۲۵ × ۰۰۰/۵۷۳

 

 

ب) بخش خصوصی:

بر اساس ماده ۶۳ قانون کار علاوه بر پرداخت دستمزد، دستمزد هر ساعت باید معادل ۴۰% مبلغ فوق نیز به کارگر پرداخت شود.

 

برای راحتی پیدا کردن یک ساعت اضافه کاری دستمزد یک ساعت را در ۴۰/۱ ضرب    می کنیم تا مبلغ ساعت اضافه کاری بدست آید.

 

مثال:

اطلاعات زیر مربوط به حقوق و مزایای اطلاعات زیر مربوط به حقوق و مزایای دی ماه سال ۸۶ آقای عارفی یکی از کارکنان شرکت خصوصی به شرح زیر می باشد.

حقوق مبنای ماهانه ۰۰۰/۴۴۰/۴ ریال

اضافه کار ۱۱۰ ساعت

استفاده از مسکن با اثاثیه، استفاده از اتومبیل بدون راننده، بن ۰۰۰/۲۰۰ ، حق جذب ۰۰۰/۸۰۰/۱ ریال، فوق العاده بدی آب و هوا ۰۰۰/۵۰۰ ریال، فوق العاده محل خدمت ۰۰۰/۳۰۰، هزینه سود فوق العاده مسافرت ۰۰۰/۷۰۰

مطلوبست: محاسبه حقوق و مزایای مشمول مالیات و مالیات مربوطه

نکته ۱:

برای محاسبه مالیات اضافه کاری شرکت های خصوصی مبلغ اضافه کاری ماهیانه بر اساس مجموع درآمد سالیانه شامل درآمدهای مستمر و غیر مستمر صورت خواهد گرفت یعنی نخست حقوق و مزایای مستمر مشمول مالیات حقوق بگیررا۱۲ برابر می کنیم و سپس مزایای غیر مستمر شامل اضافه کاری به آن افزوده می نمائیم. با توجه به نرخ ماده۱۳۱ مالیات آن را محاسبه می کنیم( یعنی در محاسبه مالیات حقوق در آخرین طبقه ماده ۱۳۱ که در آن مالیات حقوق به آن نرخ حساب شده است همان طبقه برای محاسبه مالیات اضافه کاری محاسبه     می شود).

نکته ۲:

هزینه سفر و فوق العادۀ مسافرت طبق بند ۶ ماده ۹۱ از پرداخت مالیات معاف هستند.

دستمزد روزانه

 

مبلغ هر ساعت اضافه کاری   ۲۸۲۶۸ = ۴۰/۱ × ۹۹/۲۰۱۹۰

 

۳۱۰۹۴۸۰ = ۱۱۰ × ۲۸۲۶۸

 

 

نکته۳:

برای محاسبه مزایای غیر نقدی به استناد بند ۱۲ ماده ۹۱ قانون مالیاتها مجموع مزایای غیر نقدی پرداختی به کارکنان حداکثر  معافیت موضوع مادۀ ۸۴ از پرداخت مالیات معاف هستند.

معافیت ماهانه

معافیت سالیانه

معاف از مالیات ۳۷۸۳۳۳ > 000/200

 

طبق ماده ۸۳: برای محاسبه و نقدی استفاده از مسکن با اثاثیه ۲۵% مجموع مزایای مستمر نقدی و محاسبه نقدی برای اتومبیل بدون راننده  ۵% مزایای مستمر نقدی باید درنظرگرفت.

 

۰۰۰/۷۶۰/۱ = ۲۵% × ۰۰۰/۷۰۴۰

۰۰۰/۳۵۲ = ۵% × ۰۰۰/۷۰۴۰

 

جمع مزایای مستمر نقدی و غیر نقدی ۰۰۰/۹۱۵۲ = ۰۰۰/۳۵۲ + ۰۰۰/۷۶۰/۱ + ۰۰۰/۷۰۴۰

طبق معافیت ماده ۸۴ درآمد مشمول مالیات ماهانه آقای عارفی  ۰۰۰/۸۸۲/۶ = ۰۰/۲۷۰/ – ۰۰۰/۹۱۵۲

 

۰۰۰/۳۵۰ = ۱۰% × ۰۰۰/۳۵۰۰

 

کمک هزینه عائله مندی در ماه ۹ قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت که به مستخدمین شاغل و غیر شاغل پرداخت می شود از پرداخت مالیات معاف هستند.      نکته ۱:

مالیات بر درآمد مشاغل

ماده۹۳ : درآمدی که شخص حقیقی از طریق اشتغال به مشاغل یا به عناوین دیگر غیر از موارد مذکور در سایر فصلهای این قانون در ایران به دست می آورد پس از کسر معافیتهای مقرر در این قانون مشمول مالیات بر درآمد مشاغل می باشد.

تبصره:

درآمد شرکتهای مدنی و همچنین درآمدهای ناشی از فعالیت های مضاربه در صورتی که عامل یا صاحب سرمایه مشخص حقیقی باشد تابع مقررات این فصل می باشد.

ماده ۹۴ : درآمد مشمول مالیات این فصل عبارتست از کل فروش کالا و خدمات به اضافه سایر درآمدها که مشمول مالیات فصل های دیگر شناخته نشده پس از کسر هزینه ها و استهلاک مربوط طبق مقررات فصل هزینه های قابل قبول و استهلاکات.

ماده ۹۵ : صاحبان مشاغل موضوع این فصل مکلفند اسناد و مدارک مثبته کافی برای تشخیص درآمد مشمول مالیات خود نگهداری کنند.

ماده ۱۱۰ : درآمد سالانه مشمول مالیات موضوع این فصل که اظهار نامه مالیاتی خود را طبق قانون ۰۰۰/۲۷۰/۲ ریال از پرداخت مالیات معاف و مازاد در آن به نرخهای مذکور در مادۀ ۱۳۱ این قانون مشمول مالیات خواهد بود.

تبصره:

در مشارکتهای مدنی شرکاء حداکثر از دو معافیت استفاده خواهند کرد و مبلغ معافیت به طور مساوی بین آنان تقسیم و باقیمانده سهم هر شریک جداگانه مشمول مالیات خواهد بود. شرکایی که با هم رابطه زوجیت دارند از لحاظ استفاده از معافیت در حکم یک شریک تلقی و معافیت مقرر به زوج اعطا می گردد.

در صورت فوت هر یک از شرکاء وارث وی به عنوان قائم مقام قانونی معافیت مالیاتی مهم فوت شده در مشارکت به شرح فوق استفاده نموده و این معافیت به طور مساوی بین آنان تقسیم و درآمد سهم هر کدام کسر خواهد شد.