محاسبه عیدی کارگران و مزد ایام مرخصی – ۹۷

بر اساس ماده ۶۴ قانون کار، مرخصی استحقاقی سالانه کارگران، با استفاده از مزد و احتساب ۴ روز جمعه، جمعا یک‌ماه (۳۰ روز) است. سایر روزهای تعطیل، جزء ایام مرخصی محسوب نخواهد شد. برای کار کمتر از یک‌سال، مرخصی مزبور به نسبت کار انجام‌شده محاسبه خواهد شد. به‌عنوان مثال اگر مدت کار شخصی در یک کارگاه، در طول یک‌سال، هشت‌ماه باشد، میزان مدت مرخصی استحقاقی وی، هشت‌دوازدهم ۳۰ روز، یعنی ۲۰ روز است. ضمنا بر اساس ماده ۶۵ قانون مذکور، مدت مرخصی سالانه کارگرانی که در کارهای سخت و زیان‌آور اشتغال دارند، ۵ هفته (۳۵ روز) است.

بر اساس ماده ۶۹، تاریخ مرخصی با توافق کارگر و کارفرما تعیین می‌شود و در صورت اختلاف طرفین، نظر اداره کار، تعاون و رفاه اجتماعی، لازم‌الاجراست. ضمنا بر اساس ماده ۶۷ قانون، هر کارگر حق دارد به منظور ادای فرضیه حج  واجب، در تمام مدت کار خویش، فقط به مدت یک ماه، از مرخصی استحقاقی یا مرخصی بدون حقوق، استفاده کند. لازم به ذکر است، به موجب ماده ۷۲ قانون، نحوه استفاده از مرخصی بدون حقوق کارگران، مدت آن و شرایط بازگشت به کار آنها، پس از مرخصی با توافق کتبی کارگر یا نماینده قانونی او و کارفرما تعیین خواهد شد. همچنین طبق ماده ۷۰ قانون، مرخصی کمتر از یک روز (ساعتی) جزء مرخصی استحقاقی منظور می‌شود. بدین ترتیب که مجموع هر هفت‌ساعت‌و‌نیم مرخصی ساعتی، به‌عنوان یک روز مرخصی استحقاقی، محاسبه می‌شود.

بر اساس ماده ۷۳ قانون کار، کلیه کارگران در موارد زیر، حق استفاده از ۳ روز مرخصی با استفاده از مزد را دارند.

الف- ازدواج دائم (شخص کارگر)  ب- فوت همسر، پدر، مادر و فرزندان کارگر

ضمنا هر یک از کارگران، در صورت حادثه و یا بیماری و اخذ گواهی از پزشک معالج، می‌توانند از مرخصی استعلاجی استفاده کنند؛ برای این منظور، باید گواهی استراحت پزشکی تجویزی از سوی پزشک معالج خود را ظرف حداکثر یک‌هفته از تاریخ تجویز (که علائم بیماری جهت بررسی به طور کامل برطرف نشده باشد) به شعبه تامین‌اجتماعی محل بیمه‌پردازی خود ارائه کرده و در صورت تائید در مراجع پزشکی سازمان تامین‌اجتماعی، برابر مقررات سازمان مذکور می‌توانند از مرخصی استحقاقی استفاده کنند که در این حالت، به جای دریافت مزد از کارفرما، از تامین‌اجتماعی غرامت دستمزد ایام بیماری دریافت می‌کنند. (به جز درمواردی که در قانون مستثنی شده‌اند و حتی در ایام بیماری نیز کارگر مزد خود را از کارفرما دریافت می‌کند) و به موجب ماده ۷۴ قانون کار، مرخصی استعلاجی با تایید سازمان تامین‌اجتماعی، جزء سوابق کار و بازنشستگی کارگران محسوب خواهد شد. ضمنا در این‌گونه موارد، باید کارگر تا روز قبل از شروع بیماری، به کار اشتغال داشته و در مدت اشتغال نیز برای او حق‌بیمه ‌واریز شود. در صورت عدم دریافت دستمزد از سوی کارفرما، باید مدت استراحت پزشکی از لیست حق‌بیمه ارسالی به تامین‌اجتماعی، کسر شود.

نکته دیگر اینکه زنان کارگر، برای هر زایمان (بدون محدودیت تعداد آن) می‌توانند از ۶ ماه مرخصی زایمان و شیردهی استفاده و در مدت مذکور، حقوق خود را از تامین‌اجتماعی دریافت کنند که در صورت رای قطعی دیوان عدالت اداری، برای هر یک از متقاضیان، این مدت تا ۹ ماه قابل افزایش است و این مدت، جزء سابقه خدمت و بیمه‌پردازی آنان در تامین‌اجتماعی لحاظ می‌شود.

به موجب قانون عیدی و پاداش سالانه کارگران شاغل در کارگاه‌های مشمول قانون کار، کلیه کارفرمایان کارگاه‌های مشمول قانون کار، مکلف‌اند به هریک از کارگران خود، به نسبت یک‌سال کار، معادل ۶۰ روز آخرین مزد، عیدی و پاداش بپردازند؛ مبلغ پرداختی  نباید از معادل ۹۰ روز حداقل مزد قانونی تجاوز کند.  ضمنا به موجب قانون مذکور، مبلغ پرداختی فوق به کارکنانی که کمتر از یک‌سال در کارگاه کار کرده‌اند، باید براساس ۶۰ روز مزد و به نسبت ایام کارکرد در سال محاسبه شود و مبلغ پرداختی از این بابت برای هر ماه، نباید از یک‌دوازدهم سقف تعیین‌شده (۹۰ روز حداقل دستمزد سال) تجاوز کند.همچنین با توجه به اینکه بر اساس ماده ۷۴ قانون کار،  مرخصی استعلاجی با تائید سازمان تامین‌اجتماعی، جزء سوابق کار و بازنشستگی کارگران محسوب خواهد شد، لذا کارگرانی که  از مرخصی استعلاجی یا زایمان استفاده کرده‌اند، عیدی خود را کامل می‌گیرند مگر اینکه به هر دلیل دیگری اشتغال کامل در طول سال نداشته باشد.