مفاهیم حسابداری

الف: فرض تفکیک شخصیت : منظور از این فرض قائل شدن موجودیتی مستقل و هویتی متمایز برای هر موسسه جدای از مالک یا مالکان آن و نگهداری حساب و کلیه صورتهای مالی برای یک موسسه به عنوان یک شخصیت حسابداری است .

ب) اصل بهای تمام شده : اصل بهای تمام شده بیان می کند که داراییها و خدمات خریداری شده ، باید به بهای تمام شده واقعی خود ( که برخی اوقات آنرا بهای تمام شده و تاریخی نیز می گویند ) ثبت شوند ، حتی اگر خریدار معتقد باشد که در معامله سود کرده است . و مبلغ دارایی بیش از مبلغ پرداختی ارزش دارد . بهر حال مبلغ پرداختی در مبادله ملاک قرار می گیرد و بهای تمام شده معادل ارزش نقدی هر مبادله می باشد . فرض کنید که شما برای مغازه صوت و تصویری خود از یک موسسه که در حال انحلال است اثاثیه خریداری می کنید و باز فرض کنید که ارزش واقعی این اثاثیه ۳۰۰۰ ریال است ولی شما در این معامله آنرا نقداً به مبلغ ۲۰۰۰ ریال خریداری کرده اید بر اساس اصل بهای تمام شده این اثاثیه به مبلغ ۲۰۰۰ ریال در دفاتر ثبت می شود نه به مبلغ ۳۰۰۰ ریال .

ج) فرض تداوم فعالیت : موسسات اعم از کوچک و بزرگ قاعدتاً برای مدت نامحدود تشکیل و فرض می شود که در آینده قابل پیش بینی دایرند ، فعالیتهای آنها استمرار دارد و قصد تعطیل یا انحلال آنها وجود ندارد . فرض تداوم فعالیت به معنای دوام و بقای همیشگی یک موسسه نیست بلکه به معنای آن است که یک موسسه به عنوان موجودیتی مستقل می تواند خود را با شرایط و اوضاع و احوال متغیر اقتصادی به نحوی وفق دهد که فعالیتهای آن ادامه یابد ، از داراییها برای مقاصدی که تحصیل شده اند استفاده و تعهدات موسسه به موقع ایفا شود . بنابراین ، مادام که شواهدی معتبر برای پیش بینی توقف فعالیتهای موسسه در دست نباشد حسابداری آن با فرض تداوم فعالیت انجام می شود .

د) فرض دوره مالی : موسسات معمولاً برای مدت نامحدود تشکیل و فرض می شود که فعالیت آنها در آینده قابل پیش بینی ادامه دارد . با این حال دوران حیات یا عمر هر موسسه ای محدود است . دوران حیات یا عمر یک موسسه محدود به مدت زمانی است که در آن فعالیتها و معاملات موسسه بطور مداوم و پیوسته جریان دارد . برای آن که مدیران و سایر اشخاص بتوانند درباره امور موسسه تصمیم بگیرند به اطلاعاتی درباره وضعیت مالی و نتایج عملیات آن احتیاج دارند اما وضعیت مالی و نتایج عملیات یک موسسه را تنها در پایان عمر آن، یعنی زمانی که دارائیهای فروخته و نقد و بدهیات تسویه شود می توان به درستی و با قطعیت تعین کرد. در نتیجه برای آنکه اطلاعاتی نسبتاً دقیق درباره نتایج عملیات و وضعیت مالی یک موسسه در طول زمان فراهم و گزارش شود ، عمر یک موسسه به دوره های زمانی کوتاه و مساوی تقسیم می شود . این کار به معنای پذیرفتن فرض دوره مالی در حسابداری است .

طول دوره مالی یک موسسه را می توان بنا به نوع فعالیت و شرایط محیطی آن انتخاب کرد . بطور معمول طول دوره مالی می تواند یک ماه ، شش ماه یا یک سال باشد و هر یک از این      دوره ها را دوره حسابداری می نامند . عوامل متعددی نظیر سال تقویمی ، قوانین و مقررات مالی ، تجاری و مالیاتی و لزوم مقایسه اطلاعات مالی موسسات مختلف موجب شده است که نتایج عملیات و وضعیت مالی موسسات در دوره های یک ساله که اصطلاحاً سال مالی نامیده می شود گزارش شود . سال مالی اغلب موسسات ایرانی بر سال تقویمی منطبق است و از اول فروردین ماه هر سال شروع و در پایان اسفند ماه خاتمه می یابد . اما انتخاب سال تقویمی به عنوان سال مالی همواره الزامی نیست و قاعدتاً سال مالی می تواند از هر تاریخی در سال تقویمی آغاز و به روز قبل از آن تاریخ در سال بعد ختم شود .

ه) اصل تحقق در آمد : یکی از اصول حسابداری است که بر اساس آن در آمدها به محض ارایه خدمت به مشتریان شناسایی و ثبت شود اعم از اینکه بهای آن نقداً دریافت شده یا نشده باشد .

چنانچه یک موسسه خدماتی برای مشتریان خود انجام دهد و وجه آن را بلافاصله دریافت نکند در این صورت مشتری متعهد می شود حق الزحمه این خدمات را در آینده بپردازد . بدیهی است به محض تکمیل و ارائه خدمت به مشتریان برای موسسه در آمد کسب ( تحقق ) یافته است . نکته قابل توجه این است که در حسابداری در آمدها در همان دوره زمانی که تحقق می یابد بایستی شناسایی ، اندازه گیری و ثبت شود . اعم از اینکه بهای خدمات ارائه شده دریافت شده یا دریافت نشده باشد .

بنابراین زمانی که موسسه خدماتی برای مشتریان خود خدماتی انجام دهد و حتی وجه نقد آن را دریافت ننماید در این صورت درآمد تحقق یافته است وباید در دفاتر ثبت شود .

و ) اصل مقابله هزینه ها با درآمدها : شناسایی در آمدهای تحقق یافته و هزینه های واقع شده مربوط به یک دوره مالی و مقابله آنها با یکدیگر است .

در آمدهای تحقق یافته در یک دوره مالی شناسایی و با هزینه هایی که برای کسب آن در آمد در یک دوره مالی واقع شده است مقابله می گردد . به عبارت دیگر هزینه های مربوط به یک دوره مالی از درآمد همان دوره کسر می شود تا سود یا زیان خالص دوره مالی بدست آید .