اهداف حسابرس در استاندارد ۵۵۰ به شرح زیر است:
الف. کسب شناخت کافی از روابط و معاملات با اشخاص وابسته به منظور شناسایی عوامل خطر تقلب ناشی از روابط و معاملات با اشخاص وابسته که برای تشخیص و ارزیابی خطرهای تحریف بااهمیت ناشی از تقلب لازم است، و
ب . کسب شواهد حسابرسی کافی و مناسب درباره اینکه آیا روابط و معاملات با اشخاص وابسته، طبق استانداردهای حسابداری، به گونهای مناسب مشخص و در صورتهای مالی افشا شده است یا خیر.
تعاریف
- در این استاندارد، اصطلاحات زیر با معانی مشخص شده برای آنها بکار رفته است:
الف. معامله حقیقی – معاملهای است بین خریداری مایل و فروشندهای مایل که به یکدیگر وابسته نیستند و مستقل از هم عمل میکنند، و هر کدام به دنبال کسب حداکثر منافع خود هستند.
ب . شخص وابسته – یک شخص در صورتی وابسته به واحد تجاری است که: (رک: بند ت-۱ تا ت-۱۲)
- بهطور مستقیم یا غیرمستقیم ازطریق یک یا چند واسطه:
- واحد تجاری را کنترل کند، یا توسط واحد تجاری کنترل شود، یا با آن تحت کنترل واحد قرار داشته باشد (شامل واحدهای تجاری اصلی، واحدهای تجاری فرعی و واحدهای تجاری فرعی همگروه)،
- در واحد تجاری نفوذ قابل ملاحظه داشته باشد، یا
- بر واحد تجاری کنترل مشترک داشته باشد.
- واحد تجاری وابسته آن واحد باشد [طبق تعریف استاندارد حسابداری شماره ۲۰ باعنوان ”سرمایهگذاری در واحدهای تجاری وابسته“(تجدیدنظر شده ۱۳۸۹)].
- مشارکت خاص آن واحد باشد (طبق تعریف استاندارد حسابداری شماره ۲۳ باعنوان ”حسابداری مشارکتهای خاص“)،
- از مدیران اصلی واحد تجاری یا واحد تجاری اصلی آن باشد،
- خویشاوند نزدیک اشخاص اشاره شده در سطرهای فوق باشد،
- توسط اشخاص اشاره شده در سطرهای فوق کنترل شود، تحت کنترل مشترک یا نفوذ قابل ملاحظه آنان است و یا اینکه سهم قابل ملاحظهای از حق رأی آن بهطور مستقیم یا غیرمستقیم دراختیار ایشان باشد، و
- طرح بازنشستگی خاص کارکنان واحد تجاری یا طرح بازنشستگی خاص کارکنان اشخاص وابسته به آن و همچنین واحدهای تجاری تحت کنترل این گونه طرحها باشد.
الزامات
روشهای ارزیابی خطر و اقدامات مرتبط با آن
- به عنوان بخشی از روشهای ارزیابی خطر و اقدامات مرتبط با آن که طبق استانداردهای ۳۱۵ و ۲۴۰ الزامی شده است ، حسابرس برای کسب اطلاعات درباره شناسایی خطرهای تحریف بااهمیت مربوط به روابط و معاملات با اشخاص وابسته، باید الزامات بندهای ۱۱ تا ۱۶ را رعایت کند. (رک : بند ت –۳)
شناخت روابط و معاملات با اشخاص وابسته
- مذاکره بین اعضای گروه حسابرسی که در استانداردهای ۳۱۵ و ۲۴۰ الزامی شده است ، باید شامل توجه ویژه به آسیبپذیری صورتهای مالی در برابر تحریف بااهمیت ناشی از تقلب یا اشتباهی باشد که ممکن است در نتیجه روابط و معاملات با اشخاص وابسته به وجود آید. (رک : بندهای ت-۴ و ت-۵)
- حسابرس باید در خصوص موارد زیر از مدیران اجرایی پرس و جو کند:
الف. فهرست اشخاص وابسته واحد تجاری، از جمله تغییرات نسبت به دوره قبل، (رک: بندهای ت-۶ تا ت-۹)
ب . ماهیت روابط بین واحد تجاری و اشخاص وابسته، و
پ . آیا واحد تجاری معاملاتی با اشخاص وابسته طی دوره انجام داده است یا خیر و در صورت انجام، نوع معاملات و قصد از انجام آن چه بوده است.
- حسابرس باید برای کسب شناخت از کنترلهایی (در صورت وجود) که مدیران اجرایی برای مقاصد مندرج در صفحه بعد برقرار کردهاند، از مدیران اجرایی و سایر کارکنان واحد تجاری پرس و جو کند، و سایر روشهای ارزیابی خطر مناسب را اجرا نماید:
(رک: بندهای ت-۱۰ تا ت-۱۵)
الف. تشخیص و افشای روابط و معاملات با اشخاص وابسته طبق استانداردهای حسابداری،
ب . صدور مجوز و تأیید معاملات و قراردادهای عمده با اشخاص وابسته، و (رک: بند ت-۱۶)
پ . صدور مجوز و تأیید معاملات و قراردادهای عمده خارج از روال عادی عملیات.
- استاندارد حسابرسی ۳۱۵، بند ۵؛ و استاندارد حسابرسی ۲۴۰، بند ۲۸
- استاندارد حسابرسی ۳۱۵، بند ۱۰؛ و استاندارد حسابرسی ۲۴۰، بند ۱۹