تعریف حساب

حساب : مدرکی است که اطلاعات مربوط به هر یک از انواع دارایی ، بدهی و سرمایه و در آمد و هزینه یک موسسه بر حسب پول ( در ایران ریال ) در آن ثبت می شود .

حساب T: چگونه مبادلات را ثبت کنیم ؟ شکل حسابی که بکار گرفته می شود ، حساب T نام دارد وجه تسمیه حساب T شباهتی است که این حساب با حرف لاتین T دارد .

سمت راست حساب را اصطلاحاً « بدهکار » و سمت چپ حساب را اصطلاحاً « بستانکار » می گویند . اغلب  واژه های بدهکار و بستانکار ، موجب سر درگمی افرادی می شود که جدیداً آموزش حسابداری را آغاز کرده اند . برای سهولت امر ، راهنمای زیر را در نظر داشته باشید .خط عمودی ، حساب را به دو بخش چپ و راست تقسیم می کند . عنوان حساب در بالای خط افقی نوشته می شود . برای مثال حساب T وجوه نقد یک واحد تجاری به شکل زیر است :

بدهکار = سمت راست

بستانکار = سمت چپ

افزایش و کاهش در حسابها :

نوع یک حساب  تعیین میکند که افزایش و کاهش در آن چگونه باید ثبت شود . برای یک حساب مشخص ، تمام افزایشها در یک سمت و تمام کاهشها در سمت دیگر ثبت می شود .

افزایش و کاهش در حساب داراییها بدهیها و سرمایه : افزایش در داراییها، در سمت راست حساب یک دارایی و کاهش در دارییها، در سمت چپ آن حساب ثبت می شود . متقابلاً افزایش در بدهیها و سرمایه در سمت چپ حساب و کاهش در بدهیها و سرمایه در سمت راست حساب ثبت می شود .

موارد مذکور ، قواعد بدهکار و بستانکار کردن حساب میباشد . همیشه این نکته را بخاطر داشته باشید که در مطالعه حسابداری بدهکار یعنی سمت راست و بستانکار یعنی سمت چپ .

افزایش یا کاهش در حساب ، با توجه به ماهیت آن حساب ، از طریق بدهکار و یا بستانکار کردن آن صورت می گیرد .

قواعد ثبت بدهکارها و بستانکارها بر مبنای معادله حسابداری تدوین شده است :

داراییها = بدهیها + سرمایه

افزایش کاهش در حساب در آمد :

هنگامی که موسسات خدماتی در آمدی کسب می نمایند از یک سو داراییها و از سوی دیگر سرمایه مالک موسسه افزایش می یابد . طبق قاعده حسابداری می توان در آمدها را مستقیماً در بستانکار حساب سرمایه مالک منظور نمود ولی بدلیل آنکه مشخص شدن در آمدهای یک موسسه طی یک دوره زمانی خاص برای صاحب موسسه و سایر استفاده کنندگان اطلاعات از اهمیت زیادی برخوردار است از این رو در آمدهای کسب شده بجای اینکه مستقیماً در سرمایه مالک بستانکار شود در حسابهای جداگانه تحت عنوان در آمد مربوطه بستانکار می گردد . بنابراین در آمد به هنگام افزایش بستانکار می شود و مانده این حساب همواره بستانکار خواهد بود .

افزایش و کاهش در هزینه ها : هنگامی که واحد اقتصادی متحمل هزینه می شود سرمایه مالک کاهش می یابد بر اساس قاعده حسابداری می توان هزینه ها را در بدهکار حساب سرمایه ثبت کرد .

ولی به منظور این که هزینه های یک موسسه طی یک دوره زمانی مشخص گردد به جای ثبت مستقیم هزینه ها در بدهکار حساب سرمایه مالک در حسابی تحت عنوان هزینه مربوطه بدهکار می گردد . برای هزینه های مختلف می توان حسابهای جداگانه ای ایجاد نمود تا اطلاعات مربوط به هر هزینه به تفکیک مشخص گردد . نحوه ثبت افزایش هزینه ها در حساب T به شکل زیر     می باشد.

لازم به توضیح است تمام پرداختهای یک موسسه هزینه به شمار نمی آید . برای مثال پرداختهای یک موسسه برای خرید اثاثیه یا پرداخت بدهیها به عنوان هزینه تلقی نمی شود .