روش های محاسبه مالیات بر ارزش افزوده درکشورهای مختلف جهان

پیش از آن که روش محاسبه مالیات بر ارزش افزوده در کشورمان که این روزها با نرخ ۹ درصد بر اساس گزارش های فصلی مودیان مالیاتی اعمال می شود را شرح دهیم، مناسب است مختصری درباره متدهای محاسبه VAT در کشورهایی با سیستم مالیاتی پیشرفته مثل سوئد و آلمان، صحبت کنیم.

روش تجمی مستقیم، از جمله روش هایی است که در کشورهای اجرا کننده قانون VAT کاربرد دارد. این روش، نرخ مالیاتی را در کلیه عواملی که سبب افزایش ارزش افزوده کالا و خدمات یک فعال اقتصادی می شود ضرب می کنند. برای  خلق هر واحد ارزش  افزوده، باید چند واحد هزینه کرد. این روش تئویک به دلیل این که متغیرات زیادی در تولید یک واحد ارزش افزوده بنگاه های اقتصادی دخیل است و عملا، شناسایی جداگانه سود و مالیات آن مشکل است، جنبه عملیاتی ندارد.

در روش تجمعی غیر مستقیم، نرخ مالیات تک تک عوامل ایجاد کننده ارزش افزوده محاسبه و با هم جمع می شود و میزان مالیات بر ارزش افزوده را مشخص می کند. مثلا نرخ مالیات اجاره بهاء محل بنگااه، نرخ مالیات سودهای بنگاه، نرخ مالیات حقوق و دستمزد و غیره، جداگانه محاسبه و در نهایت با هم جمع می شود تا با این روش غیر مستقیم (INDIRECT)، نرخ VAT مشخص شود. این رویه نیز مشکلات خاص خود را دارد و جنبه عملیاتی ندارد.

در روش دیگر که روش سوم است، نرخ مالیات بنگاه های مشمول مالیات تکلیفی در تفاوت خرید و فروش یک بنگاه ضرب می شود تا میزان مالیات بر ارزش افزوده محاسبه شود. VAT=T(BUY-SELL)

روش تفریقی غیر مستقیم هم مثل روش های قبلی با درصدی خطا، یک جواب را برای مالیات بر ارزش افزوده نتیجه می دهد. اما روش بهتری برای مستند سازی فعالیت های اقتصادی مشمول  مالیات تکلیفی در اختیار ممیزان قرار می دهد و کاربرد بهتری دارد.

با این حال، چه روشی در سیستم مالیاتی ارزش افزوده ایران استفاده می شود؟