این گروه حسابها را به اعتبار زمان ، می توان به دو دسته تقسیم نمود :
یکی حسابهای ی که مانده آنها به سال بعد نقل می شوند ( حسابهای دائمی )مانند علی الحساب پیش پرداخت و دیگر حسابهایی که مانده آنها با طرف حسابهای مربوط صفر می گردد (حسابهای موقت ) مانند اعتبارات مصوب، دستگاه اجرایی.
الف ــ بستن مانده حسابهای موقت
با توجه به عملیات مالی طی سال ، در پایان دوره مالی ممکن است یکی از حالات زیر برای بستن این گروه حسابها در ذیحسابی حادث گردد:
حالت اول:
به فرض اینکه در طی سال به دستگاه اجرای ، معادل اعتبار مصوب ، تخصیص اعتبار داده شود و معادل تخصیص مزبور از خزانه درخواست وجه نماید و خزانه نیز وجوه مذکور را در وجه حساب بانک پرداخت عمومی واریز کند و ذیحسابی نیز برابر دریافتی مذکور از خزانه تامین اعتبار نماید و معادل تامین اعتبار مزبور هزینه شده باشد .در این صورت معادله آن عبارت از :
« هزینه = دستگاه اجرایی »
بنابراین ثبت آن به شرح زیر خواهد بود :
* دستگاه اجرایی ×××
هزینه ×××
حالت دوم :
به فرض اینکه در طی سال به دستگاه اجرای کمتراز اعتبار مصوب ، تخصیص اعتبار داده شود ، ذیحسابی معادل تخصیص مزبور از خزانه درخواست وجچه کرده و خزانه نیز وجه مذکور را در وجه بانک پرداخت اعتبارات هزینه واریز کند و ذیحسابی نیز برابر دریافتی مذکور از خزانه تامین اعتبار نماید و معادل تامین اعتبار مزبور هزینه شده باشد در این صورت معادله آن عبارتست از :
« مانده اعتبار مصوب + هزینه = دستگاه اجرایی »
ثبث بستن آن به شرح زیر است:
*دستگاه اجرایی ×××
هزینه ×××
اعتبار مصوب ×××
حالت سوم :
به فرض اینکه در طی سال به دستگاه اجرای کمترازمیزان اعتبار مصوب تخصیص اعتبار داده شود و ذیحسابی نیز کمتر از تخصیص مزبور تامین اعتبار نماید و معادل تامین اعتبار مذکور هزینه کرده باشد .
در این صورت دو شق متفاوت می توان تصور کرد یکی اینکه ذیحسابی معادل تخصیص اعتبار مزبور از خزانه درخواست وجه نموده و خزانه نیز وجوه مذکور را در وجه بانک پرداخت اعتبارات هزینه واریز کرده باشد و دیگر آن که ذیحسابی معادل هزینه های انجام شده از خزانه درخواست وجه و توسط خزانه انتقال وجه صورت گرفته باشد .
با توجه به فرض نخست ، ذیحسابی مابهالتفاوت دریافتی از خزانه و هزینه های انجام شده را می بایست قبل از بستن حسابها مجددا عهده بانک پرداخت اعتبارات هزینه در وجه حساب مربوط خزانه چک صادر و ارسال نماید یعنی تخصیص اعتبار بدهکار ، بانک پرداخت اعتبارات هزینه بستانکار ، با توجه به اقدام مذکور هر دو فرض به یک نتیجه می رسند در این صورت معادله آن عبارتست از :
« مانده تخصیص اعتبار +مانده اعتبار مصوب + هزینه = دستگاه اجرایی »
و ثبت بستن آن بدین شرح است :
*دستگاه اجرایی ×××
هزینه ×××
اعتبار مصوب ×××
تخصیص اعتبار ×××
حالت چهارم :
با توجه به مفروضات در حالت قبل ، چنانچه ذیحسابی از محل تخصیص اعتبار تامین اعتبار نموده باشد ولی معادل تامین اعتبار مذکور هزینه نشده و این حساب در پایان سال مانده داشته باشد ، به عبارت دیگر بابت قسمتی از تامین اعتبار تعهد ایجاد شده لکن به مرحله هزینه قطعی نرسیده باشد یعنی هزینه از محل تعهدات مذکور به سال بعد موکول گردد.
در این حالت ممکن است بابت مابه التفاوت تامین اعتبار و ذخیره آن نسبت به هزینه قطعی پیش پرداخت یا علی الحساب نیز پرداخت شده باشد و یا اینکه معادل تعهدات در بانک پرداخت اعتبارات هزینه وجه نقد وجود داشته باشد.
« مانده تامین اعتبار+مانده تخصیص اعتبار+مانده اعتبار مصوب+هزینه=دستگاه اجرایی »
*دستگاه اجرایی ×××
هزینه ×××
اعتبار مصوب ×××
تخصیص اعتبار ×××
تامین اعتبار ×××
ب ــ بستن حسابهای دائمی
همانطور که میدانیم طرف حساب تامین اعتبار « حساب ذخیره تامین اعتبار » است . مانده حساب تامین اعتبار به عنوان یکی از حساب های موقت در حالت چهارم بستن حسابهای موقت بسته شد و مانده حساب ذخیره تامین اعتبار که در واقع نشان دهنده تعهدات ایجاد شده است که به مرحله قطعیت نرسیده است ، معادل مانده حساب های پیش پرداخت ، علی الحساب و مانده موجودی بانک (در این زمینه )که از جمله حسابهای دائمی هستند ، می باشد.
حساب مذبور به شرح حالات زیر بسته می شود.
حالت اول :
به فرض آنکه در طی سال مالی دستگاه اجرایی معادل تعهدات ایجاد شده از محل اعتبارات جاری از خزانه دریافت وجه نموده ولی هزینه های انجام شده کمتر از تعهدات مذکور باشد و مابه التفاوت وجه دریافتی در حساب جاری مربوط باشد.
معادله آن عبارتست از :
« بانک پرداخت اعتبارات هزینه = ذخیره تامین اعتبار»
ثبت بستن آن عبارتست از :
*ذخیره تامین اعتبار ×××
بانک پرداخت اعتبارات هزینه ×××
حالت دوم:
با توجه به فرض حالت اول چنانچه ذیحسابی معادل مانده تعهدات تا پایان سال ، پیش پرداخت و علی الحساب پرداخت نموده باشد و موجودی بانک در این رابطه صفر باشد.
معادله آن عبارتست از :
« علی الحساب + پیش پرداخت = ذخیره تامین اعتبار»
ثبت بستن آن عبارتست از :
ذخیره تامین اعتبار ×××
پیش پرداخت ×××
علی الحساب ×××
حالت سوم :
با توجه به مفروضات حالتهای اول و دوم ، چنانچه ذیحسابی از محل تعهدات علاوه بر پرداخت علی الحساب و پیش پرداخت مانده حساب بانک نیز داشته باشد.
معادله آن عبارتست از :
« علی الحساب + پیش پرداخت+ بانک پرداخت اعتبارات هزینه = ذخیره تامین اعتبار»
و ثبت بستن آن عبارتست از :
*ذخیره تامین اعتبار ×××
پیش پرداخت ×××
علی الحساب ×××
بانک پرداخت اعتبارات هزینه ×××
بستن حسابهای انتظامی :
در صورتی که در پایان سال مالی ، حساب تضمینات و طرف حساب آن ، یا سایر حسابهای انتظامی دارای مانده باشد .
به شرح زیر بسته خواهند شد :
*طرف حساب تضمینات ×××
حساب تضمینات ×××